Yabancı Çalışma ve Oturma İzinleri
Çalışma İzni
Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe süreli çalışma izni; belirli bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte çalışmak üzere ve ilk seferde en fazla bir yıl geçerli olmak üzere verilir.
Çalışma izin belgesi, pasaport veya sürücü belgesi gibi önceden alınan ve ihtiyaç duyulduğunda kullanılan bir belge değildir. Çalışma izni alınabilmesi için, işveren ve çalışacak olan yabancının müşterek müracaatları gerekir. Yabancının hangi işletmede, hangi görevde çalışacağı, ne kadar maaş alacağı ve ne kadar süreyle çalışacağı belirlenmiş olmalıdır.
Kanunlarımıza göre çalışma izni verilebilmesi için, işverenin ve çalışacak olan yabancının sahip olması gereken kriterleri karşılayabiliyor olması beklenir. Kriterlerin karşılanması halinde, çalışma izni alınabileceği anlamını çıkarılmamalıdır. Bahsedilen kriterler, başvuru yapılabilmesini teminen gereklidir.
Çalışma izni verilip verilmeyeceği bakanlık uzmanlarınca değerlendirilecek olup; iş piyasasındaki durum, ekonomik konjonktür, işverenin mali yapısı, istihdama katkısı ve yabancı için yapılacak güvenlik soruşturması gibi birçok değişkene bağlıdır.
Süreli Çalışma İzni
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 5’inci maddesine göre; Süreli çalışma izni, hizmet akdinin veya işin süresine göre, belirli bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte çalışmak üzere en çok bir yıl geçerli olmak üzere verilmektedir.
Süresiz Çalışma İzni
Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı sözleşmelerde aksi belirtilmediği sürece, Türkiye’de en az 8 yıl kesintisiz ve yasal olarak ikamet eden ve en az 6 yıl yasal olarak çalışmış yabancılara süresiz çalışma izni verilebilir.
Bağımsız Çalışma İzni
Bağımsız çalışacak yabancılara Türkiye’de en az “beş yıl” kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları, çalışmalarının, ekonomik kalkınma açısından katma değer yaratması ve istihdam üzerinde olumlu etki yapacak olması koşulu ile verilebilir. İstihdam üzerindeki etkinin belirlenmesinde ilgili mercilerin görüşleri de dikkate alınır. Bağımsız çalışacak yabancının en az “beş yıl” kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olması koşulunun yerine getirildiği emniyet makamlarından alınacak belge ile kanıtlanır. Bu belge diğer belgelerle birlikte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağımsız çalışma izni başvurusu sırasında iletilir.
Türk Vatandaşı ile Evli Olanlar
Özel Durumdaki Yabancıların Çalışma İzinleri
Bir Türk vatandaşı ile evli olan eşiyle Türkiye’de evlilik birliği içinde yaşayan yabancılardan; ikamete ilişkin süre koşulu aranmaksızın Türkiye’de kanuni olarak bulunanlar, “istisnai çalışma izni” isteyebilirler.
Kilit Personel Niteliğindeki Yabancılar
Yönetmeliğe göre özellik arz eden doğrudan yabancı yatırım kavramı 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanun kapsamında olan ve bu kanunun 4. Maddesindeki şartlardan en az birini sağlayan şirket yahut şubedir. Yönetmelik içerisinde “Kilit Personel” kavramı tanımlanmıştır.
Ev Hizmetlerinde Çalışacak Yabancıların Çalışma İzinleri
Yurtiçinden yapılacak ev hizmetlerinde çalışma izni başvurularında; yabancının Türkiye’de en 6 ay süreli ikamet izni almış ve izin süresinin sona ermemiş olması gerekmektedir. İkamet izni olan yabancının başvurusu yurtiçinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapılmaktadır.
Yabancı oturma, ikametgâh izni
Türkiye’ye gelen yabancılar 180 gün içerisinde 90 güne kadar ikamet izni almadan kalabilmektedir.Ancak bu süreden daha fazla kalmak isteyen yabancıların kalış amaçlarına göre ikamet tezkeresi almaları zorunludur.